Bad Bücherschrank

Kleine Duitse H0 modelspoorbaan op een boekenkast (2009)

Met deze baan legde ik de verbinding naar mijn opa en zijn oude Fleischmann-baan.
De knalrode, gegoten en net iets te grote V60-diesel met drijfstangen.
De krakende VT98-baanbus.

Het was ook het eerste project in het nieuwe huis in Bemmel, na een grote mislukking op de vliering van de maisonette in Naarden. Alles reed daar. Maar het landschap... na de recht-toe-recht-aan spoorgebouwen had ik geen plan. Geen idee hoe het geloofwaardig ingevuld kon worden.

Nu wilde ik klein en overzichtelijk.

De opgave die ik mij stelde was eenvoudig en lastig tegelijk: op een klein oppervlak het landschap zo realistisch mogelijk laten aansluiten op de achtergrond. Dus geen egaal blauw. Maar ook geen één-op-één geplakte foto zonder perspectief. De beperking lag bij de hoek en het focuspunt. Je kon niet alles dekken met een plaat.

Dit was nog voordat ik bewust leerde fotograferen. Begrippen als gulden snede en de twee-derde-regel speelden geen rol. Toch was ik al bezig met kijken: waar lag de aandacht, waar verdween het beeld, hoe ontstond diepte op veertig centimeter.

In een latere revisie had ik de achtergrondfoto vervangen door een grote tekening. Dat leerde me dat het uiteindelijk om de sfeer ging. De focus lag toch op de objecten in de eerste veertig centimeter.

De herinnering en de beperking bepaalden samen het ontwerp.

Context

Bad Bücherschrank was de naam van het station op mijn boekenkast op zolder. Het zichtbare deel beeldde een eindstation uit van een privéspoorlijn, ergens in Duitsland in de jaren ’70.
In het onzichtbare deel, de fiddle yard, werden de treinen samengesteld.

De schaal was H0 (1:87). De baan was 40 cm breed en circa 280 cm lang. De basis bestond uit Fleischmann Modelrails en Fleischmann-materieel, veelal ook uit de jaren ’70. Daarom was de besturing volledig analoog.

Het baanontwerp waarvoor ik had gekozen was van Rolf Knipper en kwam uit de Miba-special 67 “Anlagen unter dach und fach”. Het eindstation was ooit een tussenstation op een al deels opgebroken lijn. Op deze kleine lijntjes reden soms bonte combinaties. Net wat er gemist kon worden.
Ik spiegelde de baan ten opzichte van het ontwerp, zodat het schaduwstation onder de schuine kant van het plafond viel. Het verhoogde goederenperron kortte ik in en het kopperron liet ik vervallen. Met een klein stukje bos kon ik zo de knik in de achtergrondplaat beter camoufleren.

Bouw

Ondergrond

Als ondergrond gebruikte ik een strook meubelplaat van 250 cm bij 40 cm. Onder deze plaat monteerde ik verstelbare pootjes, zodat hij waterpas op de boekenkasten geplaatst kon worden.

Opbouw

Op de meubelplaat lijmde ik met Bison Polymax twee lagen isolatieschuim van 1 cm dik. De sporen bevestigde ik op een op maat gedecoupeerde multiplexplaat van 12 mm. Deze spoot ik zwart zodat eventueel ontbrekend grind minder opviel.

De omtrek van de plaat sneed ik uit de bovenste laag isolatieschuim. De openingen vulde ik weer op met isolatieschuim en Polymax.
De wegen stelde ik samen uit 2 mm balsahout, zodat ze op gelijke hoogte lagen met het spoor.

Het perron was opgebouwd uit piepschuim, Faller-steentjespapier en straattegels. Het was 1 cm hoog om de grote blokken van de oude ontkoppelrails te verbergen. Alles stond net iets te dicht en te hoog op en boven het spoor, maar het kleine materieel waarmee ik reed kon dat hebben.

Het profiel van het landschap sneed ik uit het piepschuim. Daarna mengde ik bruin pigment door witte lijm en smeerde dit uit. Vervolgens strooide ik gras in verschillende tinten en gekleurd zaagsel uit, zodat het niet te netjes werd.

Achtergrond

De achtergrond stelde ik samen met afbeeldingen van de Busch 2870 CD-Rom “Hintergründe für Modellbauanlagen”. Op deze CD stonden twee op elkaar aansluitende luchten. Daarop plakte ik het meest vlakke landschap dat voorhanden was. Dat landschap spiegelde ik om de volledige lengte te benutten. Op de voorgrond bracht ik op de plaatsen van de bomen ook bomen aan.

De afbeelding knipte ik in A4-delen en drukte ik af op fotopapier. Deze plakte ik op karton en bevestigde ik met opgerold afplakband aan de muur.

Voor de scheiding tussen station en schaduwstation gebruikte ik een plaat meubelplaat van 4 mm. Deze zat geklemd tussen het isolatieschuim. Op de plek waar het spoor liep zaagde ik een rechthoekig gat. Dat was verscholen achter de locomotiefloods en een paar hoge bomen.

Elektrotechniek

De gehele baan was analoog en werkte met de oude bedieningskastjes uit de jaren ’70.

De belangrijkste wissels waren elektrisch bedienbaar, net als de ontkoppelrails die minder goed bereikbaar waren. Alle overige wissels en ontkoppelrails waren handbediend.

De bedrading werkte ik weg in uitgesneden sleuven in het piepschuim. Deze werden bij het afwerken weer gedicht. Via de uitsparing tussen scenery en achtergrondplaat liep de draadbundel naar de bediening.